Her deprem yeni vergi doğurur: 5.8'den sonra yeni vergiler gelir mi?

Türkiye'de her deprem aynı zamanda bir geçici olarak çıkarılan ama kalıcı hale getirilen vergi demetidir. 3 gün önceki 5.8'lik depremin ne tür vergiler getireceğini tartışmak gerekiyor. Çünkü yetkililerin söyledikleri icraatler için bütçede para yok. Yine bize yeni vergiler ödemek mi düşüyor?

Her deprem yeni vergi doğurur: 5.8'den sonra yeni vergiler gelir mi?
Serkan Öztürk
Serkan Öztürk
28 Eylül 2019 Cumartesi 08:42

Türkiye'deki depremlerin acısı yeni vergi oranlarıyla telafi edilmeye çalışılır. Geçmişte hep böyle oldu.Şimdiki depremde 484 ev çatladı, 50 civarında yaralı ve kalp krizinden ölenler var. Ancak yetkililerin söylediği tedbirlerin yüzde 10 için bile bütçede para ayrılmadı. Hal böyleyken yeni vergilerin düşünülmesi hiç süpriz olmayacak. Bir Türkiye gerçeğiyle daha tanışacağız. 

İşte 1999'da geçici denilen ama kalıcı hale gelen o vergilerin hikayesi... 

Bülent Ecevit başkanlığındaki DSP, ANAP, MHP koalisyon hükümeti, 17 Ağustos 1999 tarihinde meydana gelen Marmara depreminden bir hafta sonra, 24 Ağustos 1999 tarihinde TBMM’ye bir kanun tasarısı sundu. T Tasarının gerekçesinde, bir yandan deprem bölgesinde hayatın mümkün olan en kısa zamanda normalleştirilmesinin amaçlandığı, bir yandan da depremin devlet gelirlerinin yüzde 15’ine tekabül eden bölümünün tahsil edildiği bölgede meydana gelmiş olmasının gelir kaybına neden olacağı belirtildi.

 Bu kapsamda 1998 yılında elde edilen kazançlara uygulanmak üzere yüzde 5 ek gelir ve ek kurumlar vergisi; 1999 yılı emlak vergisi matrahları üzerinden bir defaya mahsus ek emlak vergisi, ek motorlu taşıtlar vergisi; cep telefonu konuşmalarından ve tesis ücretlerinden alınmak üzere yüzde 25 oranında özel iletişim vergisi; bazı işlemler ve kağıtlar için özel işlem vergisi ile 1 Aralık 1999 tarihinden önce ihraç edilmiş hazine bonosu ve devlet tahvilleri için ödenen faizler üzerinden yüzde 4 ila 19 oranında faiz vergisi getirildi.

KALICI HALE DÖNÜŞTÜRÜLDÜ

Özel iletişim vergisinin uygulama süresi ilk çıkan kanunda 31 Aralık 2000 tarihi olarak belirlendi. Özel iletişim vergisinin uygulama tarihi daha sonra önce 31 Aralık 2002’ye, sonra 31 aralık 2003 tarihine uzatıldı. 2003 yılı içinde çıkartılan 5035 sayılı kanunla da kalıcı hale dönüştürüldü.

1999-2003 ARASINDA 7.3 MİLYAR LİRA GELİR

Söz konusu kanun kapsamında deprem vergilerinden 2000 yılında 2 milyar 694 milyon lira gelir elde edildi. Özel iletişim ve özel işlem vergisi dışındaki ek vergilerden tahsilatlar diğer yıllarda önemsiz düzeye düştü. Süre uzatımlarıyla birlikte deprem vergileri kapsamında 1999-2003 yıllarında toplam 7 milyar 275 milyon lira gelir toplandı. Bu gelirlerin 4.3 milyar lirası özel iletişim vergisi dışındaki diğer ek vergilerden elde edildi.  

Deprem vergilerinden 1999-2003 arasında toplanan gelirler
Bin TL
1999 2000 2001 2002 2003
Ek Gelir V. 21.370 95.619 6.429 6.188 4.445
Ek kurumlar V. 29.952 197.278 3.908 2.445 2.088
Faiz Vergisi 5 1.640.655 382.209 41.372 399
Ek motorlu taşıtlar V. 41.497 67.829 5.801 3.263 16.143
Ek Emlak V. 2 64.549 6.733 5.077 4.888
Özel İletişim V. 5 415.872 592.072 852.250 1.048.050
Özel İşlem V. 7.964 212.863 320.280 512.674 663.562
100.795 2.694.665 1.317.432 1.423.269 1.739.575

İLETİŞİM VERGİSİ KALICI HALE GELİRKEN KAPSAMI GENİŞLEDİ

Özel iletişim vergisi, devlet açısından 2000 yılından itibaren önemli bir gelir haline dönüşmeye başlayınca, 2003 yılında kapsamı genişletilerek kalıcı hale getirildi. Başlangıçta sadece cep telefonu konuşma ücretlerinden alınan yüzde 25 vergi ile sınırlı iken, 2003 yılında yapılan değişiklikle radyo ve televizyon uydu platformu ile kablolu yayınlar da kapsama alındı. Cep telefonu aboneliğinin ilk tesisinde 20 lira vergi uygulamasına geçildi. Halen abonelik tesisinde 65 lira vergi alınıyor.

Yapılan değişiklik etkisini 2004 yılında hemen gösterdi. 2003 yılında 1 milyar 48 milyon lira olan özel iletişim vergisi gelirleri 2004 yılında 2 milyar 15 milyon liraya, 2005 yılında ise 3 milyar 54 milyon liraya yükseldi.

Özel iletişim vergisinden 1999 yılından 2019’un ağustos ayına kadar elde edilen toplam gelir ise 66 milyar 379 milyon liraya ulaştı.

Yıllara göre özel iletişim vergisi gelirleri 
(Bin TL)
1999 5
2000 415.872
2001 592.072
2002 852.250
2003 1.048.050
2004 2.015.986
2005 3.054.528
2006 3.593.234
2007 4.222.061
2008 4.565.689
2009 4.274.732
2010 4.127.672
2011 4.420.621
2012 4.477.310
2013 4.567.282
2014 4.658.132
2015 4.744.942
2016 4.990.373
2017 3.816.853
2018 3.440.421
2019 2.500.715
TOPLAM 66.378.800

Deprem vergilerinden elde edilen gelirler ayrı bir fonda toplanmadı, doğrudan merkezi bütçeye aktarıldı."AHMET KIVANÇ/HABERTURK 

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.