ŞOK İDDİA: PİYASAYA 100 MİLYAR DOLAR SÜRÜLDÜ, DOLAR SABİT TUTULDU

Doları sabit tutmak için kamu bankalarının döviz rezervleri kullanıldı ve bu bankalar zarara uğratıldı mı?

ŞOK İDDİA: PİYASAYA 100 MİLYAR DOLAR SÜRÜLDÜ, DOLAR SABİT TUTULDU
Anar Asadov
Anar Asadov
16 Temmuz 2020 Perşembe 10:46

"Doların niçin hep aynı değerde olduğu Reuters'in iddiasıyla yeni bir boyut kazandı. Reuters kamu bankaları ve MB aracılığıyla, 100 milyar dolar paranın piyasaya sunularak; dövizin kontrol edildiğini iddia ediyor... 

"Son dönemde dolar kurunu sabit tutmak için Merkez Bankası rezervlerinden yapılan satışlara kamu bankalarının satışları da eklendi. BDDK verilerine göre kamu bankalarının net döviz açık pozisyonu 22 Mayıs'taki 4.3 milyar dolar seviyesinden 3 Temmuz itibarıyla 8.3 milyar dolara yükseldi. Verilere göre TCMB'nin rezerv kayıplarının azaldığı dönemde kamu bankalarının döviz açık pozisyonlarını belirginleştirdiği görülüyor. Akbank, Vakıfbank, Ziraat Bankası ve BDDK konu hakkında yöneltilen sorulara yanıt vermedi. Türkiye'nin 2019 başından bu yana piyasaları müdahaleyi de içeren toplam döviz arzı da 100 milyar doları aşmış durumda.

TL’nin istikrarlı ve rekabetçi bir seyir izlemesi Türkiye’nin yeni ekonomi politikasının temel hedeflerinden biri haline gelirken, Merkez Bankası rezervlerinden yapılan döviz satışlarına son dönemde kamu bankalarının kendi bilançolarından yaptıkları satışlar da eklendi.

Kamu bankalarının geçen yıl aralık ortasında neredeyse sıfır olan net döviz açık pozisyonları hazirandan itibaren belirgin artış göstererek temmuz itibarıyla 8 milyar doların üzerine çıktı. TCMB’ninkiyle birlikte bakıldığında Türkiye’nin 2019 başından bu yana piyasaları müdahaleyi de içeren toplam döviz arzı da 100 milyar doları aşmış durumda.

BANKALARIN DÖVİZ AÇIĞI BÜYÜYOR

Bankacılık sektörü 2001 yılındaki krizden bu yana, kısa dönemler haricinde döviz açık ya da fazlası pozisyon taşımayı tercih etmiyordu. Ancak tarihsel olarak gözlenen bu tercih, bu yıl itibarıyla kamu bankalarında değişti.

BDDK verilerine göre kamu bankalarının net döviz açık pozisyonu 22 Mayıs’taki 4.3 milyar dolar seviyesinden 3 Temmuz itibarıyla 8.3 milyar dolara yükseldi. Özel bankalarda ise bu oran son birkaç yıldır 2-3 milyar dolar döviz fazlası seviyesinde bulunuyor. Seviye değişse de genel olarak pozitifte ve stabil bir seyir izliyor.

Reuters’a bilgi veren bir bankacılık kaynağı, “TCMB rezervlerinden geçen yıl 30-32, bu yıl 60 milyar dolar satış gerçekleştirdi. Haziran ayında belirginleşmek üzere kamular da bu trende katılmış görünüyor. Bankaların alabileceği açık pozisyon özkaynaklarının %20’si ile sınırlandırılıyor. Ancak baktığımızda şu anda kamu (mevduat) bankaları %25’i aşmış durumda. TCMB’nin rezervlerindeki kaybın kuvvetli olması nedeniyle kamunun TCMB’ye bankacılık kanalından destek olduğunu düşünüyoruz. 2001’den beri ilk kez yaşanan bu sürecin devam edip etmeyeceği de çok önemli” dedi.

BDDK bankaların yabancı para net genel döviz pozisyonunun, yasal öz kaynağın %20’si üzerine çıkmasını istemiyor. Düzenlemeler kısa sürelerle bu sınırın aşılmasına izin verse de bunun senede altı defayı aşmaması gerekiyor. Kalkınma ve mevduat bankalarını içeren kamu bankalarının net döviz pozisyonunun öz sermayeye oranı ise 3 Temmuz haftasında %20.7’ye yükselerek ilk defa bu eşiği aştı. Bu oran bir önceki hafta %16.8 seviyesindeydi.

BANKALAR SESSİZ 

Kamu bankalarının döviz arzını belirginleştirdiği haziran ortasından bu yana ise dolar/TL 6.85 etrafında dar bantta neredeyse hareketsiz bir seyir izliyor.

TCMB’nin lokal bankalarla gerçekleştirdiği swap anlaşmaları dahil edilince hesaplanabilir hale gelen bu tutar Goldman Sachs’ın tahminine göre haziran da dahil edildiğinde 60 milyar dolara ulaşıyor. Geçen yıl da 30-32 milyar doları bulan bu arz, kamu bankalarının da katılımıyla 2019’dan beri bakıldığında 100 milyar doların hemen üzerine çıkmış durumda.

Kamunun artan döviz arzının TCMB rezervlerinde negatif etkisi son dönemde bir miktar yavaşlasa da devam ediyor. TCMB’nin toplam rezervlerinde şubat ayından mayıs ortasına kadar yaşanan ve 23 milyar dolara kadar ulaşan düşüş önce durdu sonra rezervler sınırlı artış göstermeye başladı.

Ancak verilere göre TCMB’nin rezerv kayıplarının azaldığı dönemde ise kamu bankalarının döviz açık pozisyonlarını belirginleştirdiği görülüyor.

TCMB’nin son dönemde TL’deki değer kaybını sınırlama ve corona virüsü etkisini azaltma adına attığı adımlar sonrası bankaya ait döviz rezervlerinin sert düşüşle negatife geçmesi, piyasada dış kırılganlıklara yönelik soru işaretlerini artırıyor.

BANKALARIN BÜYÜK KAYBI

Tahvil/bono piyasasında yabancı ağırlığının azalması ve yabancı yatırımcı payının %23’lerden %4’lere kadar sert düşmesinde Türkiye piyasalarına olan güven eksikliği öne çıkıyor. Son dönemde bu endişelere TL’deki değer kaybını durdurma amaçlı TCMB rezervlerinden azalış da eklendi. TL yıl başından beri dolar karşısında, benzer para birimlerinden sınırlı da olsa daha iyi bir performans gösterse de son 5 yılda %60 ile gelişmekte olan ülke para birimlerinden açık ara negatif ayrıştı. (REUTERS) (SOZCU) 

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.