Devasa borç

Türk Telekom, 2019 için yüzde 15-16 ciro artışı, 5.5 - 5.7 milyar TL civarında da yatırım planlandığını açıklamıştı. “Bu hedeflere yaklaşıldı mı sorusunun” cevabı önümüzdeki araştırma yazısında… Bugün Telekom’un 2019 başındaki borçlarını irdeleyen iki analiz yazısını yayınlıyoruz. Bu yazıların özeti açık: Türk Telekom’un 18 milyar dolarlık borcunun kaynağı bilinmiyor. Türk Telekom faaliyet olarak iyi işler yapıyor ama bu devasa döviz borç karşısında kurdaki her dalgalanma önce Türk Telekom’u vuruyor. rk Telekom, 2019 için yüzde 15-16 ciro artışı, 5.5 - 5.7 milyar TL civarında da yatırım planlandığını açıklamıştı. “Bu hedeflere yaklaşıldı mı sorusunun” cevabı önümüzdeki araştırma yazısında… Bugün Telekom’un 2019 başındaki borçlarını irdeleyen iki analiz yazısını yayınlıyoruz. Bu yazıların özeti açık: Türk Telekom’un 18 milyar dolara ulaşan borcunun kaynağı bilinmiyor. Türk Telekom faaliyet olarak iyi işler yapıyor ama bu devasa döviz borç karşısında kurdaki her dalgalanma önce Türk Telekom’u vuruyor.

Devasa borç
Ayşe Eda
Ayşe Eda
10 Eylül 2019 Salı 20:46

“Genel manzara: Her krizde olduğu gibi bu krizde de her koyun kendi bacağından asılıyor. Bazı şirketlerin işleri tıkırında. Mesela silahta yerlileşme stratejisinin meyvelerini toplayan Aselsan… Yurtiçinde işler kötü gittiğinde kolayca ihracata dönebilen Ereğli Demir Çelik... Doğan Gazetecilik’i, bugünün Demirören Gazetecilik’i… Nasıl yaptıysa kârını artırmış.

Telekomda da rüzgâr tersten esiyor: Ama asıl sürpriz Türk Telekom'da (geçen yıl bu dönemde 2018’de ) 9 aylık toplam zararı 3.6 milyar TL’ye çıkmış.

İyi Parti Milletvekili Ümit Özdağ, şöyle soruyordu: "Türk Telekom, özelleştirilmenin 13 yıl sonrasında zarar rekoru kırdı. 9 ayda elde ettiği zarar 3.6 milyar TL. 2005 yılındaki % 28.5, yani 2.8 milyar TL kârdan buraya nasıl gelindi?"

Sahi nereden çıktı 3.6 milyar liralık zarar?

Tahmin ettiğiniz gibi döviz cinsi borçlardan. Türk Telekom’un, büyük kısmı dolar-euro cinsinden dağ gibi borcu var. (geçen yıl) Ağustos ayında yaşanan kur krizi sonrasında Türk Telekom’un borcu kanatlandı; şirket (geçen yıl)üçüncü çeyrekte 5.1 milyar TL net finansal gider kaydetti. Toplam borcu 18 milyar TL’ye çıktı...

Dile kolay, 18 milyar TL… Nereden çıktı bu borç?

Bu soruyu kalem kalem yanıtlamak mümkün değil. Ama Türk Telekom’un özelleştirmede satın alan, Lübnan Başbakanı Hariri’nin aile şirketi Oger’in bu tutarda büyük pay sahibi olduğu aşikar.

Türk Telekom, Oger’den önce, kârlılığı yüksek bir şirketti. Oger döneminde kârıyla borçlarını ödeyeceğine, temettü dağıtmayı, yani hissedarlarına kâr transferi yapmayı tercih etti.

Oger, Türk Telekom’un temettülerini ne yaptı? Bankalara olan kredi borçlarını mı ödedi? Bu sorunun cevabını bugün artık biliyoruz: Oger, temettüleri bilmediğimiz başka alanlarda kullandı. Oger’e verilen krediler battı. Ekonominin etkinliğini artıracağı söylenen bir özelleştirme böylece sistemin ortasında bir saatli bombaya dönüştü.

Sezar’ın hakkı Sezar’a: Türk Telekom’un borcu sadece geçmişten kalanlardan ibaret değil. 18 milyar TL’lik borçta 4.5G ihalesi sırasında devlete karşı üstlenilen yükümlülüklerin de payı var...

Akla gelen başka bir soru: Türk Telekom neden TL değil de döviz borcu aldı?

Şirket yöneticileri, Türkiye’nin kronik bir cari açık sorunu bulunduğunu, cari açığın patladığı dönemlerde doların da patladığını bilmiyor muydu?

Bu soruya yönelttiğim bazı uzmanlar, işlerin iyi gittiği dönemlerde bile dolar kredisi ile TL kredisi arasında ciddi faiz farkı bulunduğuna dikkat çektiler. Türkçesi: Türk Telekom, daha az faiz ödemek için dolar-euro borcu aldı.

Bazı uzmanlar ise uzun vadeli yatırım kredilerinin ancak yurtdışı piyasalardan bulunabildiğini hatırlattı…

Yine de bence fay hattında bulunan bir ülkede depreme dayanıksız ev yapmak ne kadar saçmaysa, kriz hattında bulunan bir ülkede döviz cinsinden milyarlarca dolar borç almak o kadar saçmaydı.

Ve geldik en önemli soruya: 18 milyar TL borç nasıl ödenecek?

Bu sorunun cevabı, Türkiye’nin dış politikada izleyeceği rotaya bağlı, dersem, ne alaka, diyeceksiniz haklı olarak.

Açıklamaya çalışayım...

Eğer dolar önümüzdeki dönemde 5.5 seviyelerinde kalırsa Türk Telekom için sorun yok. Çünkü şirket, vatandaşa cep telefonu, internet satarak iyi para kazanıyor.

Bu işlerden elde ettiği gelirler, yılda 8-10 milyar TL’yi buluyor.

Eğer krizin “en kötüsü” geride kaldıysa, Türk Telekom iki yıllık kârıyla borçları ödeyebilir.

Garip ama gerçek: Türk Telekom'un ve binlerce özel sektör şirketinin dış borcu, Türkiye'nin dış politikasının yeni çıpası haline gelmiş durumda.

Türk Telekom borsaya açık. Borcunu, zararını, bilançoları aracılığıyla takip edebiliyoruz. 2018 yılının ilk 9 ayı için 3.6 milyar lira zarar açıklamıştı. Dağ gibi de borcu vardı. “Türk Telekom'un 18 milyar TL'lik borcu nereden çıktı, nasıl ödenecek?” diye sormuştum.

2018 yılının tamamını kapsayan bilanço geçtiğimiz günlerde açıkladı. 2018’in son 3 ayında işler iyi gitmiş: Türk Telekom bu dönemde 2.2 milyar lira kâr etmiş. Ama 2018 genelinde 1.4 milyar TL konsolide zarar var. (Türk Telekom 2017 genelinde 1.13 milyar TL konsolide net kâr elde etmişti.)

Son 3 ayda sağlanan başarı, TL’nin bu dönemde dolar karşısındaki kayıplarının bir kısmını geri almasından dolayı şirketin 1.4 milyar TL finansal gelir elde etmesinden kaynaklanıyor. Bu sayede son 3 ayda Türk Telekom’un net borcu, yüzde 17 azalarak 15.4 milyar TL olarak gerçekleşmiş.

Bir yanlış anlamaya mahal vermemek için sözünü ettiğimiz borçların, şirketi özelleştirmeden satın alan eski Lübnan Başbakanı Hariri’ye ait Oger Telecom’un 4.75 milyar dolarlık borcu olmadığını belirtelim.

Bilindiği gibi Oger Telecom kredi borçlarını ödeyemeyince, alacaklı bankalar Akbank, Garanti, İş Bankası ve Yapı Kredi, Levent Yapılandırma Yönetimi adlı bir şirket kurarak Türk Telekom’un yüzde 55’ini devralmışlardı.

Hedefleri, Türk Telekom’u (bu yıl) zarardan kurtarıp kâra geçirmek. Ama 2018 bilançosu, bu işin o kadar kolay olmayacağını gösteriyordu. Şirketin dağ gibi borcu biraz erimekle birlikte yerinde duruyor. Yüksek döviz borçluluğu nedeniyle Türk Telekom kur hareketlerine karşı çok duyarlı bir şirket, dolardaki artıştan olumsuz etkileniyor. Dolayısıyla kaderi, dolar/TL’nin seyrine bağlı.

İYİ GELİŞMELERDE VAR

İyi gelişmeler de var: Türk Telekom, döviz borçlarını kurdaki hareketlere karşı “hedge” etmeyi (Hedge: yabancı para riskinden korunma işlemi) sürdürüyor;

Türkçesi, komisyon mukabili belirli bir kur seviyesine bağlıyor. Türk Telekom’un yabancı para riskinden korunma oranı 2017 yıl sonunda yüzde 35’ti. 2018 sonunda yüzde 67 seviyesine yükseldi. Bu, olumlu bir gelişme.

Borç konusunu kapatıp şirketin ana işindeki, yani telekomünikasyon hizmetlerindeki performansına bakalım.

Burada da manzara fena değil:

Türk Telekom 2018'de geniş bant ve mobil tarafındaki gelirlerini sırasıyla yüzde 15 ve yüzde 14 artırmış. Türk Telekom’un toplam abone sayısı 2018’in son 3 ayında 1.2 milyon kişilik artışla 46 milyona ulaşmış. Geniş bant ve fiberde gerçekleşen büyümeler sayesinde cirosu da 2018’de yüzde 12 büyümüş.

Türk Telekom’un geniş banttaki büyümesi pek şaşırtıcı değil. Ne de olsa Türkiye’deki fiber hat altyapısının neredeyse tamamı Türk Telekom'un elinde.

Türk Telekom'un 324 bin kilometre fiber hattına karşılık Turkcell’in elinde sadece 40 bin kilometre hat var. Vodafone’un ise neredeyse hiç hattı yok. Şirket bu nedenle rakipleri tarafından tekel pozisyonundan yararlanarak haksız rekabete yol açmakla suçlanıyor...

Türk Telekom, 2019 için yüzde 15-16 ciro artışı hedefi açıklamıştı. 5.5 - 5.7 milyar TL civarında da yatırım planlandığını açıklanmıştı.” BARIŞ SOYDAN/T24


Etiketler; #ttkom
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.