EKONOMİ SAVAŞLARI , KRİZLER VE FIRSATLAR


İlhan Elmas

İlhan Elmas

06 Ocak 2019, 12:00

Sürekli değişen dengeler , inenler-çıkankar , yeni gündemler , trendler , çöp olanlar ...

Bugün bunların nasıl in-out olduklarını , para piyasası dinamiklerini konuşalım. Konuya tabi ki Abd faiz artırımından fed politikasından başlayalım, çünkü dünyanın lokomotifi burası. 2014 Yılında sinyalleri ile gündeme gelen fed faiz artırımları zaman içinde gelişip, olgunlaşıp realiteye geçti. Bu süreçte yaşanan Abd faiz artışının gerekçesi Abd ülke ekonomisini düzeltmek/iyileştirmek için yapılsa da şu an çok iyi biliyoruz ki "Ticaret Savaşları" nın da sinyalleri idi. Somut gerekçeden ziyade diğer ülkeleri zayıflatmak gibi temel bir politika izliyordu. Bunu kestirme yoldan nasıl yapabilirdi ? ; Pek tabi Doları'ı güçlendirerek.


  Peki diğer ülkeleri zayıflatmak, Dolar'ı güçlendirmek nasıl oluyordu da faizler ile ilişkilendiriliyordu. Kendi ülkemizi düşündüğümüzde faiz artışları daha pahalı bir maliyetle TL borçlanması demek ve akabinden yüksek enflasyon ile değerini yitiren bir Türk Lirası. İşleyişler aynı olsa da bir maddelik ama dev bir konu ile netice değişiyor. Çünkü O (dolar) dünyanın yerel para birimi.. Artan Abd faizleri ile Usd dünyanın çeşitli noktalarından bir bir ülkesine geri döndü. Çünkü sağlam bir müşteri kendilerinden borç isterken bunu daha öncesine göre daha yüksek bir faiz ile ifa edeceğini duyuruyordu. Bahsettiğimiz rakamlar milyon değil milyarlar seviyesinde olunca bu akıllı fonlar (Smart Funds) büyük sermayelerini sığ ve riskli bölgelerden kaçınarak güvenli ve hacimli bir limana taşıdılar. Bu taşıma ile yani doların anavatanına dönmesi ile diğer dünya ülkelerinde azalan Usd likitidesi sonucu iktisat teorisinden de bildiğimiz "Kıt Mal Değerlidir" yaklaşımı ve gerçeği ile gelişmekte olan ülkeleri tek tek vurmaya başladı.


  En başta Usd karşısında değer yitirmeye başladılar , sonra gün geldi çattı özel kesim bonolarının ifası ile bu gerçek kendini daha da gün yüzüne çıkardı. Ülkemizde daha azalan doları daha zor bulmaya başladık. Bulduklarımızın da maliyeti yüksekti çünkü dolar kıt mal oluvermişti. Bu kur artışları, mevcut borcun daha da artması anlamına geliyor, iş birbirini takip eden ve hızlanan bir kur yükselişi yaşatıyordu. Çünkü 1 m usd artık daha fazla TL- Rus Rupisi - G.Afrika Randı - Brezilya Reali demekti gelişmekte olan (BRICS) ülkeler için... Bu durum ülkeleri dış ticaret konusunda daha çok alıma değil satıma yani ithalat değil ihracata sevk etti ve ithal girdiler de dahil tüm import işlemlerini durdurma noktasına getirdi.. Çünkü dışa bağımlı bir büyüme içinde olanlar, büyümelerini yavaşlatma pahasına da olsa cari açıklarını artırmak istemediler. Daha da ihracata yönelip iç piyasada yerel para  (örn;Türkiye için TL) cinsi ile maliyet yapmaya çalışıp usd bazlı satışlarla cari açıklarını kapama hatta cari fazla vermeleri konusuna eğildiler.. Biliyorsunuz bizim ülkemizde de ihracat tarihi rekor kırdı bu usd krizi akabinde.  Ben bu aşamada Çin'in yıllardır sürdürdüğü "ucuz Yen" politikasını da daha iyi anlamaya başladım. Gelelim işin Abd kısmına ....


  Bakıldı ki ticaret yapılan ülkelerin "satınalma gücü" ile oynarsanız bu defa siz (Abd)  mal/ürün/hizmet satamayacak hale gelirsiniz .. Bunun en canlı örneği geçtiğimiz günlerde Apple şirketinin pazardaki daralmayı görüp bunu lanse etmesi ile yaşandı. Bir günde Apple hisselerinin %9 luk düşüş yaşadığını izledik ve tabi akabinden çoğu Nasdaq hisselerinde. Wall Street hem ekonomik hem de siyaseten önemli bir bölge ve kriter. Trump yaklaşık 6 aydır Fed ile ciddi düello içinde "faiz artırımını durdurun" söylemi ile. Hatta Fed Başkanı Powell'ı görevden alacak dedikodularına kadar geldi konu. Çünkü finansal piyasaların asla erimesini istemeyecektir Trump , bu bahse tekrar geleceğim....    Apple hisseleri ile devam edelim , neydi düşüş sebebi ; "pazardaki daralma" yani insanların Apple satın almaması sadece kalite/pazarlama/yenilik gibi konulardan ziyade en has kriter olan "satınalma gücünün düşmesi" . Ülkemizden pay biçelim , bir Iphone'u yaklaşık 2.000usd fiyatla 6-7Bin TL ile alırken şu an yine yaklaşlık 2Bin Usd ile yani 10-11Bin TL ile alıyoruz/alamıyoruz . Dolayısı ile bu Apple için sürdürülebilir değil , çünkü hitap kitlen bir kere başka markaya giderse onu geri getirmek hiç kolay değil. Düşen satış adetleri birim maliyet üretimlerini de etkilediği için ve de Abd'nin Gsh'si içinde en büyük gelir kaynaklarından olduğu için Aplle konusu oldukça net bir örnek. 


(Cep Telefonları Satış Adet ve Hacimleri)

  Trump finansal piyasalarda erime istemez demiştim, oradan devam edelim. Ülkemizde finansal piyasalarda olan vatandaş oranı ile Abd çokça farklı , orada bu oran %72 gibi muazzam bir seviyede. Tabi ki hepsi borsada değil ancak tahvil piyasası - bireysel emeklilik vasıtası ile borsa ile ilişkili .. Oy kullanan Abd halkı için piyasaların, yani bireysel tasarrufların ayakta kalması çok önemli. Bu yüzden de Trump oy kaygısı yaşamamak için bir tüccar mantığı ile olsa da  piyasayı ayakta tutmaya çalışıyor.  

(Türk halkının yaklaşık %82-84'ünün yatırım anlayışında vadeli mevduatta yer aldığını görüyoruz. Oysa Abd'de bu %18 civarında. Ve dolaylı ya da direkt finans ürünlerinde %72)
 
Sürekli faiz artırma derdinde olan Fed'ten artık 2019 içinde 3 ve daha fazla olası artırım beklenirken bahsettiğimiz söylemeler ve dünya gerçeği ile en fazla 2 artırım yapacağını açıklayınca piyasalar bunu olumlu algıladı. Akabinde dünya ülkeleri usd karşısında erirken birden değer kazanmaya başladılar. Biz de usd/TRL ile bunu yaşıyoruz.
  Gelelim geçtiğimiz hafta yaşadığımız son 5,20-5,70 hareketine . Kimse bu aksiyona anlam veremedi. Asya piyasalarında işlemlerin sığ olduğu saatlerde atağa geçen usd/TRL nin manipülatif işlemlerle yönetildiğini ve de gerekçesinin de göreceli ucuz olan Bist endeksi ve hisselerinin yanısıra cazip tahvil oranlara yeni yabancı girişlerinin yüksek kur (usd/TRL) avantajı ile ellerindeki doları bozup TL varlıklara yönelme eğilimi. Bilinçli yapıldığını ve senaryomun önümüzdeki günlerde teyit edileceğini düşünüyorum. Bu manipülatif yükselişin ardından 5,70 lerden 5,33 lere gelen kurun beni desteklediği ve yabancı takas oranlarının arttığını gözlemliyoruz ..
   Olayların en başında usd 3,80 borsamız da 120.000 lerdeydi , gün oldu zaman döndü usd 5,33 borsa endeksi 8X bin li seviyelere geldi.

(Endeks düşerken Yabancı Fonların Takasdaki Hisse Oranları)

Daha önce 5$ ile alabildikleri 1 adet Türk Borsası Hisesini şimdi 2,5$ a alabilecekleri bir ortam yaratılmış oldu. Buradan şu sonucu da çıkarabiliriz ; bazen boşta kalmak daha iyi bir yatırımdır. Eğer hangi limanda bekleyeceğimizi biliyorsak.... Hissede ve TL'de kalanlar eridiler ancak usd ile bir kenarda bekleyenler ise şimdi daha uygun fiyatlardan varlık edinebilecekler. 

Şimdi en başa, döngüyü başlattığımız yere gidelim , Bizden ( gelişmekte olan ülkelerden) Abd'ye (anavatanına) kaçan USD gün geldi yine kendi ülkesinin dışına çıkmaya, yeni araçlar yeni bölgeler aramaya başladı. Çünkü dünya artık küresel grift bir ekononomi ağı, yani ülkelerin tek başına,  diğerleri ile ortak paydada buluşmadan büyüyübildiği bir mecra değil.. Bu bir bakış açısı , diğeri ise bütün bu olanlar acaba ekonominin mi bir sonucu yani ekonomik konjonktür mü bunların yaşanmasına neden oldu yoksa amaç en başından beri bunları mı yaşatmaktı ....  Biz işin o kısmı ile değil neden sonuç ilişkisi arasındaki süreci bağı yorumlayabiliyorsak yeterli. Daha önceki yazılarda da değindiğim bize etki ve tepki kısmı yeterli. Biz piyasaya yön veren değil , piyasa ile aynı yönde olma gayretinde olanlarız.

Unutmamalı, ekonomik türbülans olmasa; finansal piyasalarda kazanmak da olmazdı. Bizler değer yatırımcısıyız olaylar - algılar - beklentiler bizim değil ama finansal değerimizi yükseltir/düşürür.  Olayları iyi okuyup iyi analiz ile her zaman doğru yönde olmanız dileklerimle ....

Sevgiler / Saygılar 
ilhan ELMAS 

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Borsacı - 1 ay önce
Gecelik faiz, Tahvil, Döviz, Borsa, Altın arsında bir sarkaç sürekli işliyor. Ya sabit bir yerde uzun vade durmak ya da sürekli dalgada sörf etmek gerekiyor.