VBTS Nedir? Borsa için Yararlımı-Zararlımı?

VBTS Nedir? Piyasa için yararlımı-zararlımı?

VBTS Nedir? Borsa için Yararlımı-Zararlımı?
03 Ekim 2018 Çarşamba 15:22

VBTS Nedir? Piyasa için yararlımı-zararlımı?

VBTS UYGULAMASI NEDİR?

VBTS'nin birinci tedbiri olan açığa satış ve kredili işlem yasağı ardından 15 gün süre sonunda volatilitenin devam etmesi durumunda, ikinci tedbir olan "Brüt Takas" tedbiri uygulanıyor ve bu sırada ilk tedbirin sınırlamaları da devam ediyor.

VBTS tedbirleri, grup değişimi, pazar değişimi veya diğer nedenlerden kaynaklanan yasak ve brüt takas uygulamalarından farklı.

Borsa yönetimi, aşırı volatil hareket gösteren hisselerde VBTS uygulamasına gidiyor.

Son günlerde borsada konuşulan konuların başında VBTS uygulaması geliyor. Konuştuğumuz uzmanlar,yatırımcılar,Fon temsilcileri ve borsa gömlekçileri olarak adlandırılan broker’lar ın VBTS uygulamasından çok hoşnut olunmadığı gibi bir durum ortaya çıktı. Borsa oyuncularının çok büyük bir bölümünün bu uygulamadan dolayı işlem yapmak istemediklerini, zaten geri gelen borsanın çıkmasına en büyük engel olduğunu söyleyenler dahi var. Peki VBTS uygulaması ne için tedbir bunu ilk önce irdeleyerek konuyu açalım.

Borsa nın anlamı?

Borsa, birikimlerinizi çeşitli yatırım araçları ile değerlendirebildiğiniz kurumsal bir piyasadır. Bu tanım size pek bir şey ifade etmiyor olabilir; o yüzden hemen detaylandıralım. Borsada, hisse senetleri, emtialar, devlet tahvilleri gibi birçok yatırım aracı vardır. Bu yatırım araçlarını elinizdeki para ile alıp satarsanız. Borsa ise bu alım – satıma olanak ve ortam sağlayan mekandır.

Yani neymiş borsa Hisse senedi, emtialar ve tahvillerin rahatlıkla alınıp satılabildiği bir Pazar. Daha da açarsak alıcının ve de satıcının buluştuğu yer. Bu alıcı ve satıcının bir araya gelmesi neyi sağlıyor? Emtia nın, Tahvil in vs. en önemlisi hisse senedinin fiyatını belirliyor. Buna teknik değimde piyasa fiyatı deniliyor. Piyasa ne demek? Alıcının ve satıcının mekan olarak borsada bulunduğu yer diyebiliriz. Bu piyasayı düzenleyici kurum Türkiye de Borsa İstanbul yani BİST. Denetleyici kurumda Sermaye Piyasası Kurulu kısaca SPK.

BİST ne yapıyor alıcı ve satıcının bir düzen ve kurallar içerisinde hareket edip, fiyatın doğru ve güvenilir olarak belirlenmesi için piyasa düzenleyicisi olarak görev yapıyor. Kısaca Görev tanımı piyasa düzenleyicisi. Bunu fiyatların belirlenmesi için yapıyor. Fiyatlar alıcı ve satıcı nın fiyat girmesi, rahatlıkla alıp-satması, alıcının ve de satıcının şeffaf ve güvenilir bir piyasa oluşması sonucunda oluşuyor.

Peki görev tanımını anladığımıza göre şimdi BİST teki işleyişlere bir bakalım. Bir yatırımcı alıcı olsun diğeri de satıcı olsun. Alıcı; aldığı malın fiyatının yükselmesini ister çünkü daha yüksekten satmayı umar. Satıcı : elindeki malı en iyi fiyattan satmak ister. Piyasa işleyişinde şuan bir oyuncu daha sisteme giriyor oda

Açığa satış yapan. Yani elinde malı olmayan satıp onun riskini alarak aşağıdan sattığı var olmayan emtiyayı daha ucuza almayı umarak işlem yapan kişi. Sattığı ve aldığı fiyat arasındaki farktan kar elde etmeyi uman kişi.

Açığa Satışçıların olması piyasa için kötü bir şey mi? Tabiki HAYIR. Eğer bir fiyat gerçek fiyat olacaksa her türlü alıcı ve satıcının buluşması ile oluşacaktır. Bunda bir sıkıntı yok. Çünkü bu unsurların hepsi FİYAT ın oluşmasını sağlıyor.

Birde kredi ile ve gün içi fiyat farkından para kazanmayı uman Açığa alan kişilerde var.

Bunların tamamı olacak olmalı. Borsanın anlamı Alıcı ve Satıcının buluştuğu yer dimi?

Konuyu biraz daha açalım. Her türlü alıcı ve satıcı olduğunda piyasada gerçek fiyatın oluşmasına imkan sağlıyor dedik. Peki siz VBTS tedbir i getirince ne oluyor? Açığa Satış ve Kredili işlemleri kapıyorsunuz. Bu engellediğiniz kişiler ne yapıyor piyasada fiyatlar üzerinden alıp-satmayı arasındaki farktan kar etmeyi umuyorlar. Bunun için de işlem yapıyorlar. Yani sisteme Fiyat teklifi giriyorlar. Siz bu kişileri piyasadan engellediğiniz zaman aslında fiyatların da oluşmasına engel koyuyorsunuz. Bunun yanında bu açığa alan-satan ve kredili alan satan kişileri piyasadan çıkartıyorsunuz. Bunun bir diğer zararı oluşacak işlem hacminin azalması demek. Öyle değil mi? Çünkü alıp satacak kişi sayısını bu tedbirle engelliyorsunuz. Bu aslında başka değişle fiyat oluşumuna müdahale demek. Piyasa düzenleyicisi olarak alıcı ve satıcının buluşmasına engel demek, fiyat’ın sağlıklı bir şekilde oluşmasına engel demek.

Hepinizin bildiği bir piyasadan örnekle açıklamaya çalışalım. Biliyorsunuz araç alım-satımı yapan galeriler dediğimiz alım-satım tüccarları var. Bu tüccarlar ne yapıyor. Elinizdeki araç ı bir fiyatla alıyor. Daha iyi bir fiyatla yeni bir alıcı ya satıyor. Daha eskilerde hatırlarsanız yoğunlukla Otomobil Pazarları vardı. Bu pazarlara insanlar gelip ya araçlarını satardı yada bu pazarlarda araç beğenip satın alırlardı. Günümüzde bu pazarların çoğu yerini internet sitelerine bıraktı. Peki bu galericiler dediğimiz tüccarlar kapandımı hayır. Bu Otopazarları kapandımı hayır. Günümüzde Otopazarlarının daha gelişmişi AVM tarzı plazalar da galericiler dükkan lar açıp ürünlerini sergiliyorlar. Yani alıp-satanlar olarak Pazar devamlı büyüyor. Peki siz bu pazardan Galerici tüccarları çıkartırsanız ne olur. Pazarda oluşacak fiyatların dengesi değişir değilmi? Yada araç satacak kişi yada kişileri pazara girişini engellerseniz ne olur gene fiyatların dengesi değişir.

Yukarıdaki örnekle bu işi bağdaştırırsak. Sizin fiyat giren kişilere getireceğiniz engeller aslında fiyatların dengesini değiştiriyor. Borsa da Alım-satım yapılan bir pazarsa pazarın gelişimini engelliyorsunuz. Bakın Araç alım-satımı ile Hisse senedi alım-satımı arasında bir fark yok. İkisi de bir pazarda alınıp-satılıyor. İkisinde de fiyat oluşumu için alıcı ve satıcı piyasaya giriyor. Oto pazarında tüccarlar varsa hisse senedi piyasasında hadge Fonlar ve Spekülatörler var. Siz fiyatın oluştuğu pazara ne kadar müdahil olursanız o derece gerçek fiyat oluşumlarına engel olursunuz. Piyasa daralır.

Borsada işlem yapan gömlekçi, Broker, Fonlar konuştuğumuz bir çok kişi bu durumdan şikayetçi. Çoğu da bu işin Açığa Satışçıların şikayetlerine bağlıyor. Açığa Satmış bir kişi fiyat aşağı gelmeyince açığını yukarı bir fiyattan pozisyonu kapayarak işlemini muhasebeleştirmek durumunda. Bu işlemi yapanın aldığı bir risk. Piyasaya biri almaya gelmiş. Diğeri de açığa satmış. Açığa satan kişi aşağı fiyattan kapanamayacağını anladığı an dönüp yukarı fiyattan fiyat çok yüksek olsa bile işlemini kapamak için fiyat giriyor. Dolayısıyla belki %7-8 lik bir artış %15-20 lere gelebiliyor. Tam tersi azalış olarakta bu işlemler gerçekleşebilir. Ama bu işlemlerin yani Volatilite nin artmasını engellemek isterseniz. Bunun için de VBTS uygulamasını devreye sokarsanız bu Açığa Satış yapmış kişinin ekmeğine yağ sürer. Diğer fiyatının yükselmesinden kazanç elde etmeyi uman Alıcı tarafı cezalandırırsınız. Neden alıcı tarafı cezalandırmış oluyorsunuz çünkü işlem hacmini, işlem yapacak kişi sayısını piyasada düşürüyorsunuz. İnternet sitelerini, forumları gezerseniz oradaki yorumlara da baktığınızda bir çok uzun vadeli yatırımcının da bu işten çok şikayetçi olduğunu görürsünüz.

Bizler borsada çok konuşulan bu konuyu gündemimize taşıdık. Teknik ve işleyiş boyutundaki uygulamaları sizlerle paylaştık.

Bizi izlemeye devam edin…

BORSAZAMANI

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.
Avatar
Saban altin - 1 yıl önce
Tebrik ediyorum bu konu bu kadar güzel anlatilir