Açığa Satış Nedir? Açığa Satış İşlemi Nasıl Yapılır? Riskli midir?

Açığa Satış Nedir? Açığa Satış İşlemi Nasıl Yapılır? Borsa da açığa satış yapabilmek için yetki belgesi gerekli midir? Açığa satış işlemi riskli bir işlem midir? Tüm bu soruların cevaplarını haberimizde bulabilirsiniz.

Açığa Satış Nedir? Açığa Satış İşlemi Nasıl Yapılır? Riskli midir?
06 Ekim 2018 Cumartesi 01:14

Açığa Satış Nedir? Açığa Satış İşlemi Nasıl Yapılır?

Açığa satış kısaca daha sonra yerine koymak üzere elinde olmayan hisseyi satmaktır. Bir nevi ödünç almaktır.

Şayet satılan yatırım aracının ileri bir tarihte geri alınması düşünülüyorsa, gün sonunda karşı tarafa teslim edilmesi gerekir. Bu yüzden satılan yatırım aracının üçüncü taraflardan ödünç alınması gerekir. Bunun da bir maliyeti vardır.

Açığa satış yapan. Yani elinde malı olmayan satıp onun riskini alarak aşağıdan sattığı var olmayan emtiyayı daha ucuza almayı umarak işlem yapan kişi. Sattığı ve aldığı fiyat arasındaki farktan kar elde etmeyi uman kişi.

Açığa Satışçıların olması piyasa için kötü bir şey mi? Tabiki HAYIR. Eğer bir fiyat gerçek fiyat olacaksa her türlü alıcı ve satıcının buluşması ile oluşacaktır. Bunda bir sıkıntı yok. Çünkü bu unsurların hepsi FİYAT ın oluşmasını sağlıyor.

Ülkemizde menkul kıymetlerin açığa satışı için SPK'nın yapmış olduğu bir takım düzenlemeler vardır. Açığa satış işleminin art niyetli gerçekleştirildiği anlaşıldığı an SPK açığa satışı yasaklayarak müdahele etmektedir.

Hisse Senedinde Açığa Satış İşlemi Nedir?

Hepinizin bildiği bir piyasadan örnekle açıklamaya çalışalım. Biliyorsunuz araç alım-satımı yapan galeriler dediğimiz alım-satım tüccarları var. Bu tüccarlar ne yapıyor. Elinizdeki araç ı bir fiyatla alıyor. Daha iyi bir fiyatla yeni bir alıcı ya satıyor. Daha eskilerde hatırlarsanız yoğunlukla Otomobil Pazarları vardı. Bu pazarlara insanlar gelip ya araçlarını satardı yada bu pazarlarda araç beğenip satın alırlardı. Günümüzde bu pazarların çoğu yerini internet sitelerine bıraktı. Peki bu galericiler dediğimiz tüccarlar kapandımı hayır. Bu Otopazarları kapandımı hayır. Günümüzde Otopazarlarının daha gelişmişi AVM tarzı plazalar da galericiler dükkan lar açıp ürünlerini sergiliyorlar. Yani alıp-satanlar olarak Pazar devamlı büyüyor. Peki siz bu pazardan Galerici tüccarları çıkartırsanız ne olur. Pazarda oluşacak fiyatların dengesi değişir değilmi? Yada araç satacak kişi yada kişileri pazara girişini engellerseniz ne olur gene fiyatların dengesi değişir.

Yukarıdaki örnekle bu işi bağdaştırırsak. Sizin fiyat giren kişilere getireceğiniz engeller aslında fiyatların dengesini değiştiriyor. Borsa da Alım-satım yapılan bir pazarsa pazarın gelişimini engelliyorsunuz. Bakın Araç alım-satımı ile Hisse senedi alım-satımı arasında bir fark yok. İkisi de bir pazarda alınıp-satılıyor. İkisinde de fiyat oluşumu için alıcı ve satıcı piyasaya giriyor. Oto pazarında tüccarlar varsa hisse senedi piyasasında hadge Fonlar ve Spekülatörler var. Siz fiyatın oluştuğu pazara ne kadar müdahil olursanız o derece gerçek fiyat oluşumlarına engel olursunuz. Piyasa daralır.

Borsada işlem yapan gömlekçi, Broker, Fonlar konuştuğumuz bir çok kişi bu durumdan şikayetçi. Çoğu da bu işin Açığa Satışçıların şikayetlerine bağlıyor. Açığa Satmış bir kişi fiyat aşağı gelmeyince açığını yukarı bir fiyattan pozisyonu kapayarak işlemini muhasebeleştirmek durumunda. Bu işlemi yapanın aldığı bir risk. Piyasaya biri almaya gelmiş. Diğeri de açığa satmış. Açığa satan kişi aşağı fiyattan kapanamayacağını anladığı an dönüp yukarı fiyattan fiyat çok yüksek olsa bile işlemini kapamak için fiyat giriyor. Dolayısıyla belki %7-8 lik bir artış %15-20 lere gelebiliyor. Tam tersi azalış olarakta bu işlemler gerçekleşebilir. Ama bu işlemlerin yani Volatilite nin artmasını engellemek isterseniz. Bunun için de VBTS uygulamasını devreye sokarsanız bu Açığa Satış yapmış kişinin ekmeğine yağ sürer. Diğer fiyatının yükselmesinden kazanç elde etmeyi uman Alıcı tarafı cezalandırırsınız. Neden alıcı tarafı cezalandırmış oluyorsunuz çünkü işlem hacmini, işlem yapacak kişi sayısını piyasada düşürüyorsunuz. İnternet sitelerini, forumları gezerseniz oradaki yorumlara da baktığınızda bir çok uzun vadeli yatırımcının da bu işten çok şikayetçi olduğunu görürsünüz.

Hisse Senedinde Açığa Satış İşlemi Nasıl Yapılır?

Açığa satış işlemleri riskli olsa da çoğu yatırımcının tercihini oluşturur. Bazıları yüksek risk içerdiği için bu özelliği kullanmaya çekinseler de piyasalar düşerken para kazanma ihtimalinin var olması avantajlıdır. Bu konuda alınan riskin iyi belirlenmesi gerekir. Bu işlem yasaldır ve SPK’nin kurallarına uyan kişiler tarafından kullanılabilir. Fakat bunun için aracı kurumunuzun açığa satış yaptırabilir yetkisine sahip olması gerekir. Daha çok yurt dışı borsalarda kullanılan bu yöntem, ülkemizde daha yeni yeni kullanılmaya başlanmıştır. Bu nedenle her kurum yetki belgesine sahip değildir. Eğer açığa satış yapacaksanız, bu konuya dikkat etmeniz gerekir.

Borsa açığa satış işleminde önce satış, ardından da alım işlemi gerçekleştirilir. Buradaki mantık yatırım aracını yani açığa satışa konu olan enstrümanı değeri düşmeden önce yüksek fiyata satmaktır. Değer düşüklüğü gerçekleştiğinde ise alım yapmaktır. Böylece normalde fiyatlar yükseldiği zaman kar elde edilirken, fiyat düştüğünde de kar elde edilmektedir. Bu işlemin tam tersi de açığa alımdır. Para kazanmak için açığa satış işleminin zıt mantığıyla hareket edilir. Borsada para kazanma mantığıyla aynıdır. Şimdi, borsada açığa satış işlemi hakkında bir örnek verelim

Açığa satış işlemine konu olan şirketlerin değerlendirmesini yaptığınız ve birkaç tane şirketin mali yapısının sağlam olmadığını saptadınız. Bu durumda hisselerin ilerleyen dönemde değerinin düşeceğini öngörmüş olursunuz. Sonuçta değer kaybedecek hisse senedine yatırım yapmak borsada mantıklı değildir. Çünkü bu öngörü sonucu doğru çıkarsa zarar edilir. Bu nedenle para kazanmak için açığa satış işlemi kullanılmalıdır. Örneğimizde yer alan hissenin 1 lot değerinin 5 TL olduğunu ve 30 gün vadeli olarak 50 lot açığa satışta bulunduğunuzu varsayalım. Bunun sonucunda lotun değeri beklediğiniz gibi 5’ten düşük olursa kar, yüksek olursa da zarar edilir. Mali durumu kötü olan bir şirket değer kaybetmemek için başka ortaklarla anlaşmış olabilir. Bu nedenle açığa satış yaptığınız değerli menkul kıymetinin takibini yapmalısınız. Buna göre değer düşüklüğü yaşamayacağını anladığınızda işleminizi sonlandırmalısınız.

Türkiye'de ekonomik sıkıntıların baş göstermesi üzerine Borsa İstanbul'da açığa satış işlemlerinin art niyetli olarak kullanılmaması için SPK aktif fiyattan açığa satışı yasaklamıştır. Piyasalar normale dönene kadar pasif fiyattan açığa satış işlemi gerçekleştirilebilmektedir.

Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.